"Wszechświat składa się z historii, a nie z atomów"

 

 

      UNIA EUROPEJSKA                 

 

  

 

 

* Państwa Unii Europejskiej 

 

państwa założycielskie w 1951 roku:

państwa, które przystąpiły w 1973 roku:

państwo, które przystąpiło w 1981 roku:

państwa, które przystąpiły w 1986 roku:

państwa, które przystąpiły w 1995 roku:

państwa, które przystąpiły w 2004 roku:

państwa kandydujące do Unii Europejskiej:

Belgia

Francja

Holandia

Luksemburg

Niemcy

Włochy

 

 

 

 

Dania

Irlandia

Wielka Brytania

 

 

 

 

 

 

Grecja

 

 

 

 

 

 

Hiszpania

Portugalia

 

 

 

 

 

 

Austria

Finlandia

Szwecja

 

 

 

 

 

 

Cypr

Czechy

Estonia

Litwa

Łotwa

Malta

Polska

Słowacja

Słowenia

Węgry

Bułgaria

Chorwacja

Rumunia

Turcja

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

* Filary współpracy Unii Europejskiej

 

 

I FILAR - Polityka ekonomiczna (Wspólnota Europejska)

 

II FILAR - Polityka zagraniczna i bezpieczeństwo

III FILAR - Współpraca policyjna i sądowa w sprawach karnych

 

- wspólny rynek

- unia gospodarcza i walutowa

- wspólna polityka: rolna, handlowa, transportowa

- polityka solidarnościowa: regionalna, socjalna

- polityka azylowa

- ochrona granic zewnętrznych

- polityka migracyjna

- oświata

- kultura

- sieci transeuropejskie

- ochrona konsumenta

- ochrona zdrowia

- środowisko naturalne

 

 

- konsultacje i ustalanie wspólnych stanowisk:

     * pokój

     * prawa człowieka

     * demokracja

     * pomoc krajom trzecim

- wspólne działanie:

     * Organizacja Bezpieczeństwa i Współpracy Europejskiej

     * rozbrojenia

     * ekonomiczny aspekt zbrojeń

- obrona

- utworzenie Urzędu Wysokiego Przedstawiciela UE do spraw wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa

 

 

- zapewnienie obywatelom Unii ochrony w zakresie wolności, sprawiedliwości i bezpieczeństwa

- walka z rasizmem i ksenofobią

- walka ze zjawiskiem przestępczości zorganizowanej (terroryzm, handel ludźmi, handel narkotykami i bronią, korupcja)

- współpraca między siłami policji państw członkowskich (Europejski Urząd Policji - EUROPOL)

- współpraca między władzami sądowymi państw członkowskich

- ujednolicanie norm prawa karnego

 

 

 

 

* Kalendarium integracji europejskiej

 

1952, 18 kwietnia

utworzenie Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali przez Belgię, Francję, RFN, Włochy, Luksemburg i Holandię z inicjatywy Roberta Schumana, powstałej z połączenia przemysłów węglowo-stalowych w ramach wspólnego rynku, zarządzanej przez niezależne instytucje o charakterze ponadnarodowym;

1957, 27 marca

podpisanie tzw. 'Traktatów rzymskich', powołujących Europejską Wspólnotę Gospodarczą (EWG) oraz Europejską Wspólnotę Energii Atomowej (EURATOM), rozszerzających wspólny rynek na wszystkie sektory gospodarki; w skład powyższych Wspólnot weszli wszyscy członkowie EWWiS;

1958, 1 stycznia

wejście w życie 'Traktatów rzymskich';

1967, 1 lipca

wejście w życie 'Traktatu fuzyjnego', ustanawiającego jedną Komisję Europejską dla EWWiS, EWG i EURATOMu oraz zakładającego ujednolicenie ich pod względem organizacyjnym;

1968

ujednolicenie polityki rolnej, a także utworzenie unii celnej, czyli zniesienie cła we wzajemnych stosunkach członków wspólnoty;

1970

wprowadzenie wspólnej polityki handlowej wobec krajów trzecich;

1973 przystąpienie do Wspólnoty Wielkiej Brytanii, Irlandii i Danii;

1979

pierwsze powszechne wybory do Parlamentu Europejskiego oraz wprowadzenie europejskiego systemu monetarnego (stabilizacja kursów między walutami krajów członkowskich);

1981 przystąpienie do Wspólnoty Grecji;

1985, 14 czerwca

Porozumienie z Schengen podpisane przez Francję, RFN, Belgię, Holandię i Luksemburg, znoszące kontrolę na wspólnych granicach między tymi państwami; weszło w życie w 1995 roku i dołączyły do niego inne kraje Unii, poza Wielką Brytanią i Irlandią;

1986 przystąpienie do Wspólnoty Hiszpanii i Portugalii;

1987

'Jednolity akt europejski' - plan utworzenia do 1992 jednolitego rynku, zgodnie z zasadami: wolnego przepływu towarów, osób, usług i kapitału;

1992

'Traktat o Unii Europejskiej' w Maastricht - początek unii gospodarczo-walutowej, wprowadzenie wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa oraz współpracę w zakresie wymiaru sprawiedliwości i spraw wewnętrznych;

1993

początek funkcjonowania jednolitego rynku, w listopadzie wejście w życie 'Traktatu' z Maastricht;

1995 przystąpienie do Wspólnoty Austrii, Finlandii i Szwecji;

1997

'traktat amsterdamski' - nowelizacja prawa unijnego, m.in. w sprawach ochrony środowiska, zwalczania bezrobocia, przestrzegania praw człowieka itd.;

1998

decyzja 11 krajów członkowskich o przystąpieniu do Europejskiej Unii Gospodarczej i Walutowej, od 1 stycznia 1999 euro staje się samodzielną walutą;

2001

'traktat nicejski' - przygotowujący Unię do rozszerzenia;

2002, 1 stycznia

wprowadzenie do obiegu euro, po 1 lipca waluty narodowe tracą ważność;

2003, 16 kwietnia

'traktat akcesyjny' podpisany w Atenach przez przedstawicieli 15 państw członkowskich i 10 kandydujących, dotyczący rozszerzenia Unii;

2004, 1 maja przystąpienie do Unii 10 nowych członków;

2005, 25 kwietnia

'traktat akcesyjny' podpisany w Luksemburgu przez przedstawicieli państw Unii oraz Bułgarii i Rumunii, otwierający tym krajom drogę do przystąpienia do Wspólnoty;

 

 

 

* Instytucje Unii Europejskiej

 

Organ naczelny

Rada Europejska

- w jej skład wchodzą szefowie państw lub rządów oraz przewodniczący Komisji Europejskiej;

- stanowi naczelny organ decyzyjny;

- zajmuje się kwestiami strategicznymi z punktu widzenia rozwoju Unii, określa główne kierunki jej polityki, szczególnie jeśli chodzi o politykę zagraniczną;

- Rada zbiera się średnio 3 - 4 razy (co najmniej 2) w ciągu roku, a miejscem jej obrad jest Bruksela;

Główne instytucje polityczne

Parlament Europejski

- instytucja reprezentująca obywateli państw Unii;

- liczy obecnie 732 deputowanych, posiadających mandat wolny; kadencja trwa 5 lat;

- funkcje i kompetencje:

     * współtworzenie prawa, poprzez procedury konsultacji, współpracy, współdecydowania i akceptacji;

     * zatwierdza budżet Unii i udziela Komisji absolutorium z jej wykonania;

     * uprawnienia kontrolne: zatwierdzanie Komisji i jej przewodniczącego, prawo uchwalenia wotum nieufności wobec Komisji, prawo zadawania pytań Komisarzom;

     * powoływanie Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich;

 

       

Rada Unii Europejskiej

- składa się z przedstawicieli państw członkowskich na szczeblu ministerialnym;

- kompetencje:

     * prawodawcze: wydawanie aktów prawotwórczych, wzywanie Komisji Europejskiej do określonych działań (w tym do inicjatywy ustawodawczej);

     * kreacyjne i kontrolne;

     * określanie politycznych celów Wspólnoty;

     * koordynacja polityki poszczególnych państw;

- głosowania systemem głosów ważonych; decyzję podejmowane najczęściej większością kwalifikowaną;

 

                                                                                   

Komisja Europejska

- organ wykonawczy Unii Europejskiej;

- prawo inicjatywy w propozycjach legislacyjnych, odpowiada za realizację wspólnych polityk dotyczących konkretnych spraw;

- prowadzi negocjacje z krajami kandydującymi do Unii;

- składa się z komisarzy (ich liczba jest równa liczbie państw członkowskich, z każdego państwa wyznaczany jest jeden komisarz - jest ich zatem teraz 25), zachowujących całkowitą niezależność od swoich rządów, działających jedynie w interesie Unii;

- przewodniczący Komisji Europejskiej jest oficjalną "głową" Unii i reprezentuje ją w stosunkach międzynarodowych;                                            

                                                                     

 

Główne instytucje sądowe i kontrolne

Trybunał Sprawiedliwości

- organ sądowy Unii;

- pełni funkcję sądu międzynarodowego (rozstrzyga spory między państwami członkowskimi), konstytucyjnego (rozstrzyga spory kompetencyjne między organami Unii i dokonuje interpretacji prawa wspólnotowego) oraz sądu administracyjnego (sprawdza legalność aktów prawnych);

- siedzibą Trybunału jest Luksemburg;

 

                                                      

Sąd Pierwszej Instancji

- organ pomocniczy Trybunału Sprawiedliwości;

- orzeka w niektórych, mniej istotnych sprawach;

Trybunał Obrachunkowy

- kontroluje wykonanie budżetu oraz wpływy i wydatki Wspólnot Europejskich;

Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich

- bada prawidłowość funkcjonowania instytucji i organów Wspólnoty Europejskiej;

- przedstawia raporty Parlamentowi;

Główne instytucje gospodarcze

Europejski Bank Centralny

- bank centralny Unii Europejskiej oraz bank emisyjny euro;

- nadzoruje systemy bankowe w krajach Unii;

- współpracuje z innymi organami w zakresie regulacji rynków finansowych;

Europejski Bank Inwestycyjny

- jego akcjonariuszami są wszystkie kraje Wspólnoty;

- udziela kredytów publicznym i prywatnym podmiotom z państw - akcjonariuszy;

- jego celem jest dbanie o harmonijny rozwój Wspólnoty;

Główne instytucje doradcze

Komitet Regionów

- organ reprezentujący interesy regionów, na które podzielona jest UE (około 200);

- w jego skład wchodzi 317 przedstawicieli samorządów państw członkowskich;

Komitet Ekonomiczno-Społeczny

- organ doradczy i opiniotwórczy w kwestiach gospodarczych i społecznych;

- jego celem jest zachęcanie społeczeństwa obywatelskiego do większego zaangażowania w kształtowanie polityki Unii;

- wzmacnia rolę społeczeństwa obywatelskiego w krajach nienależących do Unii;

 

 

 

* Droga Polski do Unii Europejskiej

 

1990, 25 maja

Polska przedstawiła formalny wniosek o rozpoczęcie negocjacji umowy o stowarzyszeniu ze Wspólnotami Europejskimi;

1991, 16 grudnia

podpisanie 'Układu Europejskiego', ustanawiającego stowarzyszenie między Polską a państwami członkowskimi Wspólnoty; wszedł w życie  1 lutego 1994, a część handlowa 1 marca 1992;

1993, czerwiec

podczas szczytu w Kopenhadze ustalone zostają polityczno-ekonomiczne kryteria, jakie musiały spełnić stowarzyszone państwa Europy Środkowej, aby móc stać się członkami Wspólnot; były to

- stabilność instytucji gwarantujących demokrację;

- funkcjonowanie gospodarki rynkowej;

- zdolność do sprostania warunkom konkurencji i siłom rynkowym w Unii;

- zdolność przyjęcia wszystkich zobowiązań wynikających z członkostwa;

1994, 8 kwietnia

Oficjalny wniosek Polski o członkostwo w Unii Europejskiej (Ateny);

1996, 8 sierpnia

powołanie Komitetu Integracji Europejskiej;

1997, 28 stycznia

uchwalenie 'Narodowej Strategii Integracji';

1997, grudzień

decyzja Rady Europejskiej o podjęciu negocjacji z Polską, Węgrami, Czechami, Słowenią, Estonią i Cyprem, czyli tzw. 'grupą luksemburską';

1998, 31 marca

początek negocjacji akcesyjnych z Polską;

1998, marzec

powołanie Zespołu Negocjacyjnego z głównym negocjatorem, Janem Kułakowskim;

2001, październik

zastąpienie Jana Kułakowskiego przez Jana Truszczyńskiego na stanowisku głównego negocjatora;

2002, 13 grudnia

finalizacja negocjacji na szczycie w Kopenhadze przez rząd Leszka Millera;

2003, 16 kwietnia

podpisanie traktatu akcesyjnego;

2003, 7-8 czerwca

referendum w Polsce w sprawie wstąpienia do Wspólnoty;

2004, 1 maja

Polska wraz z dziewięcioma innymi krajami staje sie członkiem Unii Europejskiej;

 

 

 

* Najważniejsze osobistości Wspólnoty Europejskiej aktualnie i w przeszłości:

 
 

'Ojcowie integracji europejskiej'

 

Rober Schuman

Jean Monnet

Konrad Adenauer

Alcide De Gasperi

Paul Henri Spaak

 

Przewodniczący Parlamentu Europejskiego ostatnich lat

 

Nicole Fontaine

Pat Cox

Josep Borrell

 

Przewodniczący Komisji Europejskiej ostatnich lat

 

Jacques Delors

Jacques Santer

Romano Prodi

Jose Manuel Durao Barroso

 

Inni ważni politycy unijni

 

Javier Solana - Wysoki Przedstawiciel UE ds. Wspólnej Polityki Zagranicznej i Bezpieczeństwa

Nikiforos Diamandouros - Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich

 

Polacy związani z procesem integracyjnym Polski z UE oraz zajmujący ważne stanowiska w UE

 

Jan Kułakowski - pierwszy główny negocjator podczas negocjacji akcesyjnych z UE

Jan Truszczyński - drugi główny negocjator podczas negocjacji akcesyjnych z UE

Danuta Heubner - minister ds. integracji z UE, aktualnie Komisarz ds. Polityki Regionalnej